Module 0.1 — Japanese Pronunciation (日本語の発音)

Introduction

जापानी भाषा सिक्न सुरु गर्दा सबैभन्दा पहिलो र महत्त्वपूर्ण चरण भनेको सही उच्चारण (Pronunciation – 発音) सिक्नु हो। जापानी भाषा ध्वन्यात्मक रूपमा नेपाली भाषासँग धेरै मिल्दोजुल्दो छ, किनकि दुवै भाषामा स्वर वर्ण (Vowels) र व्यञ्जन वर्ण (Consonants) स्पष्ट रूपमा उच्चारण गरिन्छन्। तर केही विशेष जापानी ध्वनिहरू जस्तै लामो स्वर (Chōon), दोहोरो व्यञ्जन (Sokuon), र नाकबाट निकालिने ध्वनि (Hatsunon) मा विशेष ध्यान दिनुपर्छ। यस पाठमा हामी जापानी उच्चारणका सबै आधारभूत नियमहरू नेपाली भाषाको तुलनासहित सिक्नेछौं।

Learning Objectives

यो पाठ पूरा गरेपछि विद्यार्थीहरूले:

• जापानी भाषाका ५ वटा आधारभूत स्वर वर्णहरू (あいうえお) शुद्ध उच्चारण गर्न सक्नेछन्।
• ५० ध्वनिको तालिका (Gojūon), अल्पप्राण-महाप्राण, र Dakuon/Handakuon चिन्न र उच्चारण गर्न सक्नेछन्।
• संयुक्त ध्वनि (Yōon: きゃ、きゅ、きょ आदि) र सानो ‘त्सु’ (っ – Sokuon) को नियम बुझ्नेछन्।
• लामो स्वर (Chōon) र ‘ん’ (Hatsunon) को सही प्रयोग गर्न सक्नेछन्।
• नेपाली भाषी विद्यार्थीले जापानी बोल्दा गर्ने सामान्य गल्तीहरूबाट बच्न सक्नेछन्।

Lesson Contents

Concept / Meaning

जापानी भाषा एक ‘Mora-timed’ भाषा हो, जसको अर्थ प्रत्येक अक्षर (Syllable/Mora) ले बोल्दा बराबर समय लिन्छ। उदाहरणका लागि, “ねこ” (ne-ko) मा दुई मोरा छन् र दुवैलाई बराबर समय दिएर उच्चारण गरिन्छ।

Japanese Sound System (ध्वनि संरचना)

जापानी ध्वनि मुख्यतया निम्न भागमा विभाजित छन्:

1. Seion (清音 – शुद्ध ध्वनि): आधारभूत ४६ ध्वनिहरू (あ〜ん)
2. Dakuon (濁音 – गुन्जायमान ध्वनि): ‘Tententen’ (゛) लागेका ध्वनिहरू (が、ざ、だ、ば)
3. Handakuon (半濁音 – अर्ध-गुन्जायमान ध्वनि): ‘Maru’ (゜) लागेका ध्वनिहरू (ぱ、ぴ、ぷ、ぺ、ぽ)
4. Yōon (拗音 – संकुचित/संयुक्त ध्वनि): सानो ゃ, ゅ, ょ जोडिएका ध्वनिहरू (きゃ、しゃ、ちゃ आदि)
5. Sokuon (促音 – रोकिएर आउने ध्वनि): सानो っ (Double Consonants)
6. Chōon (長音 – लामो स्वर): स्वरलाई दुई गुणा लामो तान्ने ध्वनि
7. Hatsunon (撥音 – नाकको ध्वनि): ん (n/m/ng)

Nepali Comparison (नेपाली भाषासँग तुलना)

• जापानी あ (A), い (I), う (U), え (E), お (O) नेपालीका अ, इ, उ, ए, ओ सँग ठ्याक्कै मिल्छन्।
• नेपालीको जस्तो ‘ऋ’, ‘ऐ’, ‘औ’, ‘अं’, ‘अः’ जापानीमा हुँदैनन्।
• जापानीमा ‘ल’ (L) र ‘र’ (R) को छुट्टाछुट्टै ध्वनि हुँदैन, दुवैको बीचको एउटै ध्वनि (Flapped R/L) हुन्छ जुन जिब्रोको टुप्पोले तालुमा हल्का छोएर बोलिन्छ।

Detailed Explanation

1. The 5 Basic Vowels (母音 – Boin)

जापानी भाषाका सबै शब्दहरू यी ५ स्वर वर्णहरूमा आधारित हुन्छन्:

• あ (A): नेपाली ‘आ’ वा ‘अ’ जस्तै खुला मुखले बोलिन्छ। (उदा: 朝 – あさ – Asa – बिहान)
• い (I): नेपाली ‘इ’ जस्तै ओठ दायाँ-बायाँ तन्काएर बोलिन्छ। (उदा: 犬 – いぬ – Inu – कुकुर)
• う (U): नेपाली ‘उ’ भन्दा ओठलाई धेरै गोलो नबनाई हल्का रूपमा बोलिन्छ। (उदा: 海 – うみ – Umi – समुद्र)
• え (E): नेपाली ‘ए’ जस्तै बोलिन्छ। (उदा: 映画 – えいが – Eiga – चलचित्र)
• お (O): नेपाली ‘ओ’ जस्तै ओठ गोलो बनाएर बोलिन्छ। (उदा: お金 – おかね – Okane – पैसा)

2. The Gojūon Chart (五十音図)

3. Dakuon & Handakuon (濁音・半濁音)

• が (ga), ぎ (gi), ぐ (gu), げ (ge), ご (go): क-वर्गमा ‘゛’ लागेर ग-वर्ग बन्छ।
• ざ (za), じ (ji), ず (zu), ぜ (ze), ぞ (zo): स-वर्गमा ‘゛’ लागेर ज/जड-वर्ग बन्छ। (じ = ji)
• だ (da), ぢ (ji), づ (zu), で (de), ど (do): त-वर्गमा ‘゛’ लागेर द-वर्ग बन्छ। (ぢ र づ को उच्चारण じ र ず जस्तै हुन्छ)
• ば (ba), び (bi), ぶ (bu), べ (be), ぼ (bo): ह-वर्गमा ‘゛’ लागेर ब-वर्ग बन्छ।
• ぱ (pa), ぴ (pi), ぷ (pu), ぺ (pe), ぽ (po): ह-वर्गमा ‘゜’ लागेर प-वर्ग बन्छ।

4. Special Sounds (विशेष उच्चारण नियमहरू)

A. Sokuon (促音 – सानो っ)

सानो ‘っ’ ले आवाजलाई एक क्षणका लागि रोकेर अर्को व्यञ्जनलाई दोहोर्याउँछ।

• きって (kitte – टिकट) -> ki-t-te (किट्टे)
• ざっし (zasshi – पत्रिका) -> za-s-shi (जाश्शि)
• がっこう (gakkō – विद्यालय) -> gak-kō (गाक्कोउ)

B. Chōon (長音 – लामो स्वर)

स्वरलाई दोब्बर समय तानेर उच्चारण गरिन्छ। अर्थ नै फरक पर्ने हुनाले यो धेरै महत्त्वपूर्ण छ:

• おばさん (obasan – काकी/अन्टी) vs おばあさん (obāsan – हजुरआमा)
• おじさん (ojisan – काका/अङ्कल) vs おじいさん (ojīsan – हजुरबुवा)
• ゆき (yuki – हिउँ) vs ゆうき (yūki – साहस)
• ここ (koko – यहाँ) vs こうこう (kōkō – उच्च विद्यालय)

C. Yōon (拗音 – संयुक्त ध्वनि)

इ-ध्वनि (き、し、ち、に、ひ、み、り、ぎ、じ、び、ぴ) सँग सानो ゃ, ゅ, ょ जोडिएर बन्छन्:

• きゃ (kya), きゅ (kyu), きょ (kyo)
• しゃ (sha), しゅ (shu), しょ (sho)
• ちゃ (cha), ちゅ (chu), ちょ (cho)
• りゃ (rya), りゅ (ryu), りょ (ryo)
• じゅ (ju), ぎゅ (gyu), ぴょ (pyo)

Examples

Example 1: Basic Word

• Japanese: さくら
• Reading: Sakura
• English: Cherry blossom
• Nepali: साकुरा (जापानी चेरीको फूल)

Example 2: Sokuon (Double Consonant)

• Japanese: きっぷ
• Reading: Kippu
• English: Ticket (train/bus)
• Nepali: किप्पु (रेल वा बसको टिकट – प अगाडि आवाज रोकिन्छ)

Example 3: Long Vowel (Chōon)

• Japanese: ひこうき
• Reading: Hikōki (Hikouki)
• English: Airplane
• Nepali: हिकोउकि (हवाईजहाज – ‘को’ लाई तानिन्छ)

Practice

Fill in the Blank

1. おじ_____さん (Hajurbuwa / Grandfather) -> [い]
2. がっ_____う (School / Vidyalaya) -> [こ]
3. き_____て (Stamp / Tikat) -> [っ]

Pronunciation Check

• し (shi) vs す (su): ‘सि’ होइन, ‘शि’ र ‘सु’ स्पष्ट हुनुपर्छ।
• つ (tsu): जिब्रो दाँतको पछाडि राखेर ‘त्सु’ भन्नुहोस्।
• ふ (fu): ओठलाई दाँतले नछोई हावा फुकेर ‘फु’ भन्नुहोस्।

Common Mistakes

Mistake 1: Confusing Short & Long Vowels

• Incorrect: おばあさん (obāsan) भन्नुपर्ने ठाउँमा おばさん (obasan) भन्नु।
• Why: ‘Obasan’ भनेको काकी वा अधबैंसे महिला हो, तर ‘Obāsan’ भनेको हजुरआमा वा वृद्धा महिला हो। उमेरको ठूलो मर्यादा फरक पर्दछ।

Mistake 2: Ignoring Small Tsu (っ)

• Incorrect: きって (kitte) लाई きて (kite) भन्नु।
• Why: ‘Kitte’ भनेको हुलाक टिकट हो भने ‘Kite’ भनेको ‘आउनुहोस्’ हो।

Q1: के जापानी भाषामा ट, ठ, ड, ढ उच्चारण हुन्छ?

A: हुँदैन। जापानीमा ‘त’ (T) र ‘द’ (D) वर्ग मात्र हुन्छ। ‘ट’ र ‘ड’ को साटो ‘त’ र ‘द’ उच्चारण गरिन्छ।

Q2: ふ (fu) बोल्दा नेपाली ‘फ’ जस्तै ओठमा दाँत लगाउने हो?

A: होइन। जापानी ‘ふ’ बोल्दा माथिल्लो दाँतले तल्लो ओठलाई छुँदैन। मैनबत्ती निभाउन फुके जस्तै दुवै ओठको बीचबाट हावा निकालेर ‘फु’ उच्चारण गरिन्छ।

Summary

• जापानी भाषामा ५ वटा स्वर वर्ण (あいうえお) हुन्छन्।
• सबै अक्षरलाई बराबर समय (Mora) दिएर उच्चारण गर्नुपर्छ।
• लामो स्वर (Chōon) र सानो ‘त्सु’ (っ) ले शब्दको अर्थ नै बदल्छन्, त्यसैले यिनलाई विशेष ध्यान दिनुपर्छ।